Cursussen voor volwassenen
Deir el-Medina

CURSUS XX: EGYPTE TEN TIJDE VAN ALEXANDER, DE GRIEKEN EN ROMEINEN

Geen enkele vorst uit de oudheid spreekt zo tot de verbeelding als Alexander de Grote (356-323 voor Christus). Vanaf zijn vroege jeugd werd hij opgevoed met het idee dat hij van goddelijke afkomst was. Toen zijn vader Philippus in 336 voor Christus vermoord werd, volgde Alexander hem op en begon hij met het creëren van een wereldrijk. Eind 332 voor Christus bereikte Alexander Egypte, waar het hem weinig moeite kostte het land in te nemen, aangezien de Egyptenaren hem beschouwden als de verlosser van de gehate Perzen, die op dat moment over Egypte heersten. De overwinning van Alexander en de val van het Perzische rijk hadden voor Egypte ingrijpende gevolgen. Na zijn kroning tot farao in Memphis en zijn erkenning als goddelijke wereldheerser door het orakel van Amon in de tempel van Siwa, besloot Alexander tijdens zijn verblijf in Egypte een nieuwe stad aan de Nijlmonding te stichten: Alexandrië.

Onder de Ptolemaeën (304-30 voor Christus), die na de dood van Alexander aan de macht kwamen in het land langs de Nijl, groeide Alexandrië uit tot een groots centrum van handel en cultuur. De stad werd bekend om zijn befaamde bibliotheek, paleizen, verschillende tempels en de vuurtoren Pharos, die men in de oudheid tot een van de zeven wereldwonderen rekende. Het Grieks werd de officiële landstaal en in de Delta ontstond een Grieks-Egyptische cultuur met een kunststijl die afweek van die uit het dynastische tijdperk. Op godsdienstig gebied werden nieuwe goden bedacht, die zowel voor de Griekse als de Egyptische bevolking aanvaardbaar waren. Zo werd de eredienst voor de god Serapis ingesteld, die een samenvoeging van Osiris, Apis en Zeus was. De Ptolemaeën bouwden echter ook grootse tempels voor Egyptische goden zoals die van Horus in Edfoe en Hathor in Dendera.

In de eerste eeuw voor Christus leidde verzwakking van de Ptolemaeïsche dynastie door interne intriges en de groeiende belangstelling van Rome voor het rijke land langs de Nijl tot de val van de Ptolemaeën. Cleopatra pleegde als laatste vorstin van de dynastie zelfmoord, waarna Egypte het persoonlijke wingewest van de Romeinse keizers werd (30 voor Christus-395 na Christus). De heersers lieten zich als farao’s vereren en voltrokken oude rituelen. Als propaganda-middel bouwden en voltooiden de Romeinen een groot aantal heiligdommen, zoals dat in Philae, gewijd aan de godin Isis. Bovendien toonden de Romeinse keizers grote belangstelling voor de minerale rijkdommen in Egypte, zoals die in Wadi Sikait, waar de bergwanden smaragd leverden