Onderzoek in Egypte

Berenike

BLEMMYES-NOMADEN IN BERENIKE?

In de derde eeuw na Christus heerste er in het Romeinse Rijk een enorme politieke, economische en militaire chaos. Zo ondermijnden burgeroorlogen en opstanden het centrale gezag en kwam een groot aantal Romeinen als gevolg van epidemieën om het leven. Het is dan ook niet verwonderlijk dat er in Berenike uit deze periode vrijwel geen bewoningssporen zijn ontdekt. Aangenomen kan worden dat de handelsactiviteiten in de stad grotendeels waren stilgevallen.

De Nederlands-Amerikaanse expeditie trof echter in lagen van de vierde eeuw weer duidelijke sporen van bewoning aan. Dit was verrassend te noemen, aangezien men er aanvankelijk vanuit gegaan was dat de havenstad niet langer dan de derde eeuw na Christus zou zijn bewoond. Al snel werd duidelijk dat de handelsactiviteiten in Berenike, na het vertrek van het grootste deel van de Romeinse bevolking, werd overgenomen door een meer op de woestijn georiënteerde bevolkingsgroep, die weinig vis en varkens at en voornamelijk geiten en schapen hield. Het is mogelijk dat het hier de Blemmyes-nomaden, de door de Romeinen zo gevreesde woestijnbewoners, betreft.

Uit de inmiddels gedane vondsten blijkt verder dat de stad zich in deze nomadische bewoningsperiode opnieuw tot een belangrijk handelscentrum wist te ontwikkelen. In verschillende vuilnisbelten werden bijvoorbeeld wederom aanwijzingen gevonden voor de lange afstandshandel. Zo troffen de wetenschappers in één van de opslagplaatsen uit de vierde eeuw na Christus, aan de zuidoost-kant van de site, verschillende grote amforen aan, die na onderzoek nog Romeinse vissaus (garum) bleken te bevatten.

Hoewel de stad waarschijnlijk wat minder welvarend was als in de Romeinse periode, moeten de bewoners ook vanaf de derde eeuw na Christus een vrij comfortabel leven hebben geleid. Een ring met een ureaus-slang, felgekleurd en geborduurd textiel, schitterend afgewerkte offerblokken en een kunstig versierd houten reliëf met een badende Venusfiguur vormen hiervan de treffende bewijzen.

In de zesde eeuw na Christus verloor het resterende deel van het Romeinse Rijk uiteindelijk de greep op Egypte en de lange afstandshandel. Als gevolg hiervan werd de handelshaven Berenike tenslotte verlaten.

alle foto's en afbeeldingen
Copyright © Hendrikje Nouwens