Schoolprojecten

Schrijvers aan het werk

SCHRIJVERS AAN HET WERK

In deze les voor groep 5-6 staan het hiërogliefenschrift en de oud-Egyptische schrijvers centraal. De les wil duidelijk maken dat het hiërogliefenschrift een belangrijke rol speelde in de hoogontwikkelde Egyptische samenleving. De leerlingen ervaren op welke wijze het hiërogliefenschrift zich ontwikkelde en hoe Champollion er in slaagde het hiërogliefenschrift te ontcijferen.

Ter inleiding van deze les krijgen de leerlingen een boodschap in ‘geheimschrift’. Daarvoor wordt gebruik gemaakt van rebussen of codes. Zo'n code kan heel gemakkelijk zijn. Zo kunnen de letters van het alfabet door cijfers vervangen worden (de letter A = 1, B = 2, etc.) of door verschillende tekeningetjes (A = arm, B = boek, etc.). Ook kan een boodschap van rechts naar links geschreven worden, kan het spiegelschrift worden gebruikt of kunnen bijvoorbeeld alle klinkers en leestekens worden weggelaten (k hb n blngrke bdschp vr jll). Het is de bedoeling dat de kinderen de boodschap (bijvoorbeeld een uitnodiging om aan de les over het oude Egypte deel te nemen) ontcijferen. Op deze manier wordt de belangstelling voor de les over het hiërogliefenschrift gewekt en spelen de kinderen eigenlijk voor Champollion (welke problemen kwamen ze tegen bij het ontcijferen van de boodschap? Welke strategieën zijn toegepast?).

Hiërogliefen

Vervolgens wordt een serie dia’s bekeken. Er wordt onder andere gesproken over de werkzaamheden van de schrijvers, de fabricage van papyrus en de ontcijfering van het hiërogliefenschrift. Natuurlijk leren de kinderen ook in welke richting het schrift geschreven moet worden. Vervolgens gaan de leerlingen, als echte schrijvers, zelf met de hiërogliefen aan de slag.
Het is de bedoeling dat ze hun naam schrijven in een cartouche. Een cartouche is een ovaal teken dat een samengebonden, dubbele lus van touw voorstelt. In het oude Egypte werd de naam van de farao altijd in een cartouche geschreven. De cartouche beschermde namelijk de naam van de koning.Voor het schrijven van hun naam kunnen de leerlingen gebruik maken van de hiërogliefen die een-lettertekens voorstellen.

Als de kinderen bij het invullen van de cartouches hebben geoefend met het schrijven van hun naam, kunnen ze overgaan tot het maken van een eigen stèle. ‘Stèle’ is het Griekse woord voor ‘opgerichte steen’. De oude Egyptenaren lieten vaak een stèle maken om bij hun graf te plaatsen als gedenkteken. De meeste stèles hebben een afgeronde bovenkant. Op de stenen staat vaak een afbeelding van de dode, terwijl hij offers (geschenken) van familieleden ontvangt.

Ook werd meestal een korte biografie (levensbeschrijving) aangebracht. De leerlingen kunnen bij het invullen van de stèle opnieuw gebruik maken van het hiërogliefenalfabet en van een woordenlijstje. Als de kinderen de stèles klaar hebben, kan de les worden afgesloten met het inrichten van een kleine tentoonstelling. De ‘stenen’ kunnen, eventueel uitvergroot en op stevig karton geplakt, rechtop worden neergezet, zoals in een echt Egyptisch grafveld. Weten de bezoekers welke steen van welk kind is?

alle foto's en afbeeldingen
Copyright © Hendrikje Nouwens